Spis artykułów opublikowanych w związku z działaniem UODI
2025
Bieńko, Mariola. „STREETWORKING: WYZWANIA DEINSTYTUCJONALIZACJI I PROFESJONALIZACJI ŚRODOWISKOWEJ PRAKTYKI POMOCOWEJ.” Polityka Społeczna 609.3 (2025).
Artykuł przedstawia realia ulicznej pracy socjalnej w oparciu o istniejące dane i informacje pochodzące z raportów, artykułów, książek, stron internetowych i baz danych. Omówiono przykłady koncepcji wykorzystujących idee upodmiotowienia i wspierania pozytywnych zmian, w tym m.in. podejście zorientowane na rozwiązania, podejście oparte na redukcji szkód, zasadę towarzyszenia czy też podejście oparte na tworzeniu i rozwoju społeczności „trudno dostępnych”. Niniejszy artykuł analizuje wyzwania związane z deinstytucjonalizacją i profesjonalizacją pracy na poziomie ulicy. Z jednej strony streetworking jako zindywidualizowana praktyka środowiskowa pozwala na upodmiotowienie, personalizację, dostosowanie pomocy do potrzeb danej osoby, wpisując się w retorykę deinstytucjonalizacji. Jednocześnie dużą wagę przywiązuje się do standardów we współczesnej pracy ulicznej i nowych form profesjonalizacji pracy streetworkerów. Wiąże się to z przejściem na profesjonalizm hybrydowy, w którym tradycyjne standardy zawodowe są dostosowywane i integrowane z nowymi wymaganiami i kontekstami. Celem rozważań było pokazanie procesualnego charakteru zmian, które koncentrują się na rozwijaniu i promowaniu nowych, różnorodnych i społecznie pożądanych – włączających i aktywizujących – zasad organizowania wsparcia na poziomie społeczności.
Rymsza, Marek. „ORGANIZOWANIE SPOŁECZNOŚCI LOKALNEJ JAKO DZIAŁALNOŚĆ ZAWODOWA OPARTA NA METODYCE PRACY ŚRODOWISKOWEJ.” Polityka Społeczna 609.3 (2025).
Artykuł przedstawia organizowanie społeczności lokalnej (OSL) jako ustrukturyzowaną i metodycznie uporządkowaną zawodową praktykę pomocową, podejmowaną na poziomie społeczności lokalnej przez pracowników socjalnych oraz przedstawicieli innych zawodów i specjalności pomocowych. OSL rozwija się w Polsce od początku XXI w., obecnie obserwujemy symptomy procesu instytucjonalizacji OSL w nowy zawód pomocowy, będący krajowym odpowiednikiem funkcjonującego w wielu państwach dobrobytu specjalisty określanego jako community worker. Sprzyja temu prawne uregulowanie OSL w ustawie z 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych. OSL jest profesjonalnym działaniem pomocowym adresowanym do społeczności terytorialnej, realizowanym na jej terenie i ukierunkowanym na wzmocnienie tej społeczności (zasada empowerment). Czynnikami gwarantującymi trwałość osiągniętych efektów (zmianę społeczną) nie są tu formalne struktury, ale „aktywowani” liderzy i utrwalone w społeczności wzory zbiorowego działania.
Racław, Mariola. „RODZIC ZASTĘPCZY ZAWODOWY: TRUDNA DROGA UŚRODOWISKOWIENIA PRAKTYK POMOCOWYCH.” Polityka Społeczna 609.3 (2025).
Artykuł podejmuje rozważania dotyczące rodzicielstwa zastępczego zawodowego w Polsce. Jego głównym celem jest ukazanie prawnych i instytucjonalnych uwarunkowań rozwoju rodzin zastępczych zawodowych oraz wskazanie barier wykorzystania zasobów i potencjału opiekunów zastępczych w pracy na rzecz lokalnych środowisk, czyli zastosowanie metody środowiskowej w działaniach zawodowego rodzica zastępczego. W opracowaniu wykorzystano wtórną analizę danych zastanych: danych statystycznych (publikowanych przez GUS), treści dokumentów prawnych i urzędowych, jak również wybranych analiz i rezultatów badań. Powyższe dane poddano własnej interpretacji.
Glinowiecki, Mateusz. „ASYSTENT ZDROWIENIA–NOWY ZAWÓD POMOCOWY W OBSZARZE ZDROWIA PSYCHICZNEGO.” Polityka Społeczna 609.3 (2025).
Artykuł podejmuje rozważania dotyczące rodzicielstwa zastępczego zawodowego w Polsce. Jego głównym celem jest ukazanie prawnych i instytucjonalnych uwarunkowań rozwoju rodzin zastępczych zawodowych oraz wskazanie barier wykorzystania zasobów i potencjału opiekunów zastępczych w pracy na rzecz lokalnych środowisk, czyli zastosowanie metody środowiskowej w działaniach zawodowego rodzica zastępczego. W opracowaniu wykorzystano wtórną analizę danych zastanych: danych statystycznych (publikowanych przez GUS), treści dokumentów prawnych i urzędowych, jak również wybranych analiz i rezultatów badań. Powyższe dane poddano własnej interpretacji.
Wójcik, Szymon. „PRACOWNIK HUMANITARNY JAKO ZAWÓD POMOCOWY.” Polityka Społeczna 609.3 (2025).
Artykuł analizuje zawód pracownika humanitarnego jako przedstawiciela zawodów pomocowych. Wobec rosnącego globalnego zapotrzebowania na pomoc humanitarną, wojny w Ukrainie i Palestynie, a także napływu migrantów i uchodźców z Afryki i Azji do Europy różnymi korytarzami, temat udzielania pomocy humanitarnej nabiera na znaczeniu. Mimo to zawód ten nie widnieje na oficjalnej liście zawodów w Polsce, a stopień jego rozpoznawalności i profesjonalizacji rozumianej socjologicznie pozostaje niski. Choć istnieją już w Polsce wyspecjalizowane studia dotyczące pomocy humanitarnej i rozwojowej, wydaje się, że ogólna wiedza na temat specyfiki tego zawodu, metod przezeń stosowanych jak również dylematów z nim związanych jest wciąż niewielka. Artykuł porusza również temat relacji pomocy humanitarnej do pracy socjalnej oraz pracownika humanitarnego do innych zawodów pomocowych. Próbuje także odpowiedzieć na pytanie czy pomoc humanitarna jest pracą środowiskową i zreferować różne wątki krytyczne, które pojawiają się w literaturze w odniesieniu do pomocy humanitarnej.
Trochymiak, Mateusz Robert, and Nina Wróblewska. „Frontline of Refugee Reception Policy: Warsaw Reception Centers During the 2022 Ukrainian Crisis.” Nonprofit Policy Forum. Vol. 16. No. 2. (2025).
The article explores issues of the Polish refugee reception policy from the perspective of frontline workers: officials, citizen volunteers, and NGO workers at reception centers. It presents conclusions from the research of two Warsaw reception points established by the Voivode of Mazowsze in the beginning of the Ukraine war crisis in 2022. Looking at reception policy from the perspective of frontline workers and examining institutional frameworks (policy goals, regulations and norms) as entry conditions for various actors to collaborate, the article concludes that actions taken by the state authorities in the first weeks of crisis were an example of the responsibilization practices. Insights from the research can be helpful for the Multilevel Governance scholars to better understand the impact of top-down policy on the process of service delivery and problems of collaboration between actors at the local level of policy implementation.
Flanigan, Shawn T., Tania Haddad, and Anna Domaradzka. „Nonprofit Organizations and Public Policy in Refugee and Other Migrant Crises: Concepts and Frameworks.” Nonprofit Policy Forum. Vol. 16. No. 2. (2025).
This article introduces the special issue of Nonprofit Policy Forum exploring the relationship between nonprofit organizations, (conceptualized broadly to include NGOs, civil society actors, and other third sector actors), public policy actors, and migration crises. We have three overarching goals with our introductory article. One is to conceptualize migration crises vis-a-vis the third sector, better illuminating how the nonprofit sector intervenes in and interacts with migration crises. We consider this at the individual/family, community, and regional/national levels, and also attempt to distinguish between real (empirical) crises and manufactured (e.g. solely politically useful) “crises”. Our second goal is to present a framework categorizing third sector-state relationships in contexts of migration, with an eye toward broadening the field’s focus beyond the interactions we commonly observe in the global North. We do this by categorizing types of government-nonprofit relationships based on where they fall among two intersecting continua of state capacity and relationship quality. Finally, we present a framework of four ideal types of state-third sector interactions in migration crises, providing a case-based application in each category. Our hope is that scholars can move toward using this framework for assessing state capacity and third-sector relationships in migration crises. We illustrate our concepts and framework with examples from the articles in this special issue of Nonprofit Policy Forum as well as other extant research and practical examples. We tie each of our concepts and frameworks to real world scenarios, and ultimately hope to work toward practical applications that may be of use to future researchers, practitioners, and at some endpoint benefit the lives of migrants themselves.
Domaradzka, Anna, Agata Żbikowska, and Ewa Domaradzka. „Between Emergent Leadership and Corporate Supervision: Volunteer Management in Refugee Reception Points.” Nonprofit Management and Leadership (2025).
Effectively leading and managing volunteers and other stakeholders during a crisis is crucial, especially in the absence of specialized procedures or institutional frameworks. This scenario was evident in the establishment of reception points in Poland in the initial weeks following the Russian aggression on Ukraine in February 2022. The exigency demanded a specific leadership and management approach that evolved in response to urgent needs, widespread volunteer participation, and the absence of dedicated structures. Our theoretical contribution focuses on proposing a typology for emergent leaders and formally appointed coordinators, drawing insights from two case studies. These results confirm and supplement the existing leadership and volunteering theories but also contribute to the evolving field of emergent leadership research. The analysis holds practical significance by shedding light on the potential and limitations of citizen-led aid processes often deliberated in nonprofit and deinstitutionalization literature. By emphasizing distinctions in management and leadership styles and objectives, we also address their strengths and shortcomings at different stages of crisis management.
Pobierz artykuł PDF
2024
Kozakoszczak, Agnieszka. „Asystentura międzykulturowa na mapie zawodów pomocowych.” Societas Communitas 38. 2 (2024).
Pierwsza część artykułu przedstawia asystenturę międzykulturową jako nowy zawód w formalnym systemie edukacji w Polsce. Opisuje jej ugruntowanie w przepisach oświatowych i przedstawia zarówno formalne, jak i praktyczne aspekty tej formy pomocy. Ponadto, ta sekcja omawia zadania, skalę i tryb zatrudnienia asystentów międzykulturowych oraz osób zatrudnionych w szkołach w Polsce jako asystenci nauczycieli dla dzieci z pochodzeniem migracyjnym. W drugiej części artykuł bada asystenturę międzykulturową jako zawód pomocowy. Analizuje proces profesjonalizacji zawodu i elementy, które pozycjonują go w szerszym krajobrazie zawodów pomocowych. Należą do nich: (1) jego umiejscowienie w kontinuum opieka – pomoc – wsparcie; (2) stosowalność metodologii towarzyszenia w pracy asystentów międzykulturowych; (3) zjawisko podwójnego empowerment; (4) wykorzystanie podejścia środowiskowego w pracy asystentów międzykulturowych; oraz (5) charakter współpracy między asystentami międzykulturowymi a innymi specjalistami.
Kaźmierczak, Tomasz. „Deinstytucjonalizacja, rozwój usług społecznych, praca socjalna.”Societas Communitas 38. 2 (2024).
Artykuł podejmuje problematykę deinstytucjonalizacji, ale w kontekście kryzysu pracy socjalnej w Polsce. Jego punktem wyjścia jest sugestia, aby wykorzystać agendę europejską do stworzenia warunków dla rozwoju całego sektora usług społecznych, wykraczając tym samym poza konwencjonalny zakres polityki deinstytucjonalizacji. Badanie, oparte na podejściu metarefleksyjnym, odnosi się do dwóch kwestii fundamentalnych dla postulowanego podejścia do deinstytucjonalizacji: 1) relacji między usługami społecznymi a pracą socjalną; oraz 2) samostanowienia osób, którym służy praca socjalna. Artykuł kończy się dyskusją na temat perspektyw redefinicji publicznego statusu pracy socjalnej.
2023
Jasiecki, Krzysztof. „Pomoc humanitarna dla uchodźców z Ukrainy jako katalizator nowej aktywności społecznej w Polsce.” Studia Politologiczne 68 (2023).
Abstrakt: Agresja Rosji na Ukrainę w lutym 2022 r. spowodowała w Europie największy po II wojnie światowej napływ fali uchodźców wojennych do Unii Europejskiej. Wydarzenie to ma w wielu aspektach charakter bezprecedensowy, obejmujący przede wszystkim państwa Europy Środkowej i Wschodniej, które historycznie były raczej krajami emigrantów niż migracji. Na tym tle rozpatrywane są podejmowane w Polsce oddolne inicjatywy i działania obywatelskie, organów samorządu terytorialnego, władz państwowych, a także Kościoła katolickiego. Kluczowe wyzwania i problemy występujące przy wspierania migrantów z Ukrainy interpretowane są w kategoriach teorii mobilizacji zasobów i koncepcji „nowych ruchów społecznych”.