W ramach prac Uniwersyteckiego Obserwatorium Deinstytucjonalizacji Praktyk Pomocowych (UODI-UW) podejmujemy w maju 2026 r. monitoring rozwoju centrów usług społecznych (CUS).
Centra usług społecznych są w Polsce kluczowym nośnikiem upowszechniania na poziomie gmin modelu działań pomocowych opartego na usługach społecznych o charakterze środowiskowym. Centra są bowiem koordynatorami lokalnych systemów usług społecznych świadczonych z wykorzystaniem infrastruktury lokalnych usługodawców i zarazem aktywującymi potencjał wsparcia społecznego w postaci wolontariatu, pomocy sąsiedzkiej i grup samopomocowych. Dzięki pracy środowiskowej metodą organizowania społeczności lokalnej (OSL) CUS integrują i aktywizują mieszkańców.
Nasz monitoring rozwoju CUS stanowi kontynuację podobnie ukierunkowanych prac analityczno-badawczych prowadzonych w latach 2021–2025 przez Radę do spraw Społecznych współtworzącą zaplecze eksperckie Prezydenta RP, jakim była Narodowa Rada Rozwoju. Ustawa o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych z lipca 2019 r. to inicjatywa ustawodawcza Prezydenta RP Andrzeja Dudy, której założenia koncepcyjne zostały przygotowane w latach 2017–2018 w ramach prac eksperckich Narodowej Rady Rozwoju. Grupę ekspercką UODI do spraw CUS współtworzą uczestnicy prac nad koncepcją CUS i realizatorzy wspomnianego monitoringu analityczno-badawczego CUS z lat 2021–2025.
W ramach monitoringu CUS będziemy systematycznie zamieszczać aktualizowane informacje o nowo powstających centrach oraz o ich liczebności z podziałem na województwa i typy gmin. Będziemy też udostępniać nasze opracowania dotyczące funkcjonowania centrów oraz organizować konferencje i seminaria służące zbieraniu i analizie doświadczeń CUS, ze szczególnym uwzględnieniem rozwijanej w centrach metodyki wsparcia usługowego ukierunkowanej na personalizację, integrację i uśrodowiskowienie różnorodnych form pomocy.
Nasze działania rozpoczynamy publikacją apelu „Centra usług społecznych – wsparcie usługowe dostępne dla wszystkich” dotyczącego tworzenia warunków do stopniowego wprowadzenia modelu centrum usług społecznych jako rozwiązania powszechnego w naszym kraju. Zachęcamy do podpisywania się pod nim wszystkich tych, którzy dostrzegają potencjał centrów usług społecznych i potrzebę wzmacniania ich trwałości.